Ontvang nieuwsbrief:  12319 leden Zet de zoekwekker - Bookmark dit  - Contact - Wie?

100% WEB 1.0
HOOFDMENU
DATABASES:
Personenzoeker
Documentzoeker
Domeindossier
Google Tools
Linkhopper
Begluur zoekenden
NIEUWS:
Nieuws Voelspriet
Nieuws uit USA
Tijdschriftennieuws
Eerder nieuws

ZOEKTIPS:
Google Geheimen

Helpdesk zoeken
De beste zoektips
Mens en Machine

Op de zoeksofa
Waarom zoek ik?
Waarmee zoek ik?
Vriend(in) Voelspriet
Gratis nieuwsbrief
Zoekwekker
Zoeklinks
Zoekgemeenschap
LINKS:
Naakte zoekers
Geheime zoeklinks
NASLAG:
Zoekboeken
Zoekmachines
Dossier Google
Dossier AltaVista
Zoekaudio & Video
Verborgen Web
Cursussen
Onderzoeken
Zoekgeschiedenis
Terug in de tijd

Google Top 100
ZOEKVARIA:
Google Fotoalbum
Geloofwaardigheid

WEBWINKEL


Het geld achter de zoekmachines

Digitale pegels

Door Peter Koster

Gepubliceerd met toestemming van de auteur vanwege uitgebreide medewerking aan het artikel door Voelspriet. Oorspronkelijk gepubliceerd in Vertigo (nummer 4, 2002).

In deze digitale tijden wordt internet volop geraadpleegd op zoek naar informatie. De zoekmachine is daarbij een onmisbaar hulpmiddel. Google,  Yahoo en Ilse zijn de reddingsboeien die ervoor moeten zorgen dat wij onze hoofden boven water houden in een woest kolkende informatiestroom. Het mag bijzonder heten dat zoveel zoekmachines niet alleen naast elkaar kunnen bestaan, maar ook al jaren overleven.

Nog niet zo lang geleden was te lezen dat zoekmachine Yahoo in het derde kwartaal van 2002 een nettowinst van 28,9 miljoen dollar en een toename van de kwartaalomzet van vijftig procent naar 248,8 miljoen dollar had gerealiseerd. In zijn eerste voorspellingen voor volgend jaar zegt Yahoo in 2003 een omzet van 1,07 tot 1,17 miljard dollar te verwachten. 

Advertenties

Het leeuwendeel, meer dan negentig procent, van de inkomsten van zoekmachines komt nog steeds voort uit de verkoop van advertenties. Die reclame-inkomsten zijn natuurlijk niet van de een op de andere dag binnengekomen. De meeste zoekmachines zijn altijd vrij toegankelijk geweest en hebben door de jaren heen grote groepen bezoekers aan zich weten te binden. En dat is natuurlijk interessant voor de adverteerders. Zij betalen een bedrag voor iedere duizend keer dat hun web-ad of banner op het scherm van de gebruiker verschijnt. Dit gebeurt willekeurig op de pagina’s die de gebruiker van de zoekmachine bezoekt. Dit kostenmodel heet CPM, Cost Per Mille. De bedragen die voor de duizend vertoningen worden betaald, variëren van ongeveer vijf tot honderd euro.

Een adverteerder kan ook een keyword kopen. Op het moment dat de gebruiker het betreffende woord intypt, doemt de advertentie op. Deze contracten worden doorgaans voor beperkte tijd, vaak niet langer dan een maand of vier, afgesloten. Het aantal keren dat een keyword wordt gezocht, wordt nauwkeurig bijgehouden door de zoekmachine. Andere advertentie-inkomsten worden gegenereerd door middel van contracten. Die kunnen bijvoorbeeld bepalen dat een advertentie gedurende drie weken honderdduizend keer getoond wordt. 

Aanmelden

Er zijn meer manieren om geld te verdienen. Veel grote zoekmachines verkopen hun zoekresultaten door aan portals, die zoekmogelijkheden combineren met nieuws en dergelijke. Een belangrijk deel van de inkomsten van de grote, internationale zoekmachines komt voort uit allianties die zij met andere zoekmachines zijn aangegaan. Wie op Yahoo! niets vindt, wordt automatisch doorgesluisd naar de zoekresultaten van Google.

Andere inkomsten worden gegenereerd bij de aanmelding van nieuwe websites. In principe mag iedereen die dat wil zijn site aanmelden bij een zoekmachine. Zeker bij de grote zoekmachines is dit zonder meer mogelijk. Aanmelding kan in twee varianten: betaald en gratis. In het eerste geval wordt de site een aantal dagen na aanmelding gecontroleerd. Is de site goedgekeurd en het aanmeldingsbedrag keurig bijgeschreven op de rekening van de zoekmachine, dan wordt de site aan de database toegevoegd. Overigens garandeert een betaalde aanmelding geen hoge notering in de trefferslijsten. Bij een gratis aanmelding bezoekt een internetrobot de site. Deze scant de site en zorgt ervoor dat de site na verloop van tijd wordt geïndexeerd, dat wil zeggen opgenomen in de database van de zoekmachine.

Er is een belangrijk verschil tussen betaald en onbetaald aanmelden. Bij de eerste variant duurt het vaak niet langer dan enkele dagen tot weken voordat de aangemelde site geïndexeerd is. Bij een gratis aanmelding kan die wachttijd in het ergste geval oplopen tot enkele maanden. Er zijn zelfs gevallen bekend waarbij het driehonderd dagen duurde. Iemand die zich gratis aanmeldt, hoeft niet op al te veel garanties te rekenen.

Verantwoordelijken van een zoekmachine zullen het niet snel beamen, maar de realiteit wijst er wel degelijk op: wie betaalt, komt eerder aan de beurt. Het is een feit dat sinds eind 2000 een groeiend aantal buitenlandse zoekmachines geld vraagt voor versnelde indexering, ook wel Express genoemd. Voorbeelden zijn Looksmart, Inktomi en AltaVista. Wie snel en gegarandeerd 22 pagina’s van zijn website bij AltaVista wil hebben, moet daar een goede duizend euro voor neertellen. 

Economische neergang

De eerder genoemde cijfers van Yahoo staan behoorlijk in contrast met de omstandigheden waarin veel nationale zoekmachines verkeren. Zij maken moeilijke tijden door. Banners leveren zoekmachines steeds minder op. Kostte een doorsnee banner in Nederland nog niet zo lang geleden een kleine dertig euro, tegenwoordig stunten zoekmachines al met tarieven van minder dan vijf euro. Omdat de advertenties per stuk minder opbrengen, zijn er meer advertenties nodig om dezelfde inkomsten te genereren. En dat resulteert niet zelden in enorme reclameblokken die tijdens de zoektocht langskomen. Bij zoekmachine Ilse komt men niet zelden pas halverwege het scherm ter zake.

In deze tijden van economische neergang zien zoekmachines zich meer en meer gedwongen andere bronnen aan te boren. Allemaal met hetzelfde doel: geld in het laatje. Zo komen veel gebruikers van zoekmachine Ilse terecht bij aan haar gelieerde startpagina’s. Als de gebruiker op een van de tips op de startpagina klikt, betaalt het bijbehorende bedrijf geld aan Ilse.

Vindex, een van de eerste Nederlandse zoekmachines, verdient zijn geld onder meer met het verkopen of verhuren van haar techniek aan andere sites. Nick van Leeuwen, content en technology manager: “Daarnaast proberen we onze adverteerders ertoe te bewegen op een andere manier op de pagina aanwezig te zijn. In de toekomst is het niet ondenkbaar dat – naast de welbekende banners –bovenaan de trefferslijst twee betaalde sites zetten, met daaronder de overige zoekresultaten. Het staat voor ons wel als een paal boven water dat heel duidelijk aangegeven moet zijn dat voor de eerste sites is betaald. Als de gebruikers dat zien, weten zij dat de zoekresultaten die bovenaan de lijst staan, niet de beste zijn. Die zetten we er namelijk onder.” Dit laatste gebeurt overigens op dit moment ook al bij MSN Nederland.

 

Pay-per-ranking

Het gaat nog een stapje verder. Nieuwe, minder conventionele methodes om inkomsten via de zoekmachine te genereren, steken de kop op. Een voorbeeld van zo’n nieuwe methode is ‘pay-per-ranking’. Bij ‘pay-per-ranking’ vraagt de zoekmachine bedrijven die hun website willen aanmelden om een bod uit te brengen op keywords die aan hun site gerelateerd zijn. Bedrijven melden zich aan via beschrijvingen, paginatitels en de lijst van keywords. Het bedrijf dat het hoogste bod heeft uitgebracht, verschijnt bovenaan de lijst zodra een gebruiker het keyword in de zoekmachine intypt. Klikt de gebruiker door op de site, dan betaalt de eigenaar van de website zijn geboden bedrag aan de zoekmachine. Hoog in de resultaten komen is dus geen probleem meer. Het kost alleen geld. Het zal duidelijk zijn dat deze manier om hoog in de resultaten te komen met name interessant is voor belangstellenden met dikke portemonnees.

In de V.S. heeft dit principe langzaam maar zeker zijn intrede gedaan. De grootste pay-per-ranking-zoekmachine is Overture.com, voorheen GoTo.com. Overture werkt volledig volgens dit principe. Wie daar zoekt naar een keyword, ziet een lijst met links. Achter iedere link staat het bod dat door de adverteerder is uitgebracht. Wat blijkt is dat Overture op dit moment een van de meest succesvolle zoekmachines is. Ook buiten de V.S. maken steeds meer mensen er gebruik van. En wie denkt dat we dergelijke praktijken in Nederland niet tegen zullen komen, komt bedrogen uit. De eerste Nederlandse betaalde zoekmachine, Vinden.nl, is sinds oktober dit jaar op het internet te vinden en is op dit moment in Nederland de derde zoekmachine, na Google en Ilse. 

Objectiviteit

Pay-per-ranking is omstreden. De vraag dient zich namelijk aan of door dit principe de objectiviteit van de zoekmachine niet in het geding komt. Er staan tenslotte steeds meer betaalde en niet betaalde resultaten door elkaar op de trefferslijst, en de consument zal het onderscheid misschien niet altijd kunnen maken. Voor Nick van Leeuwen is de objectiviteit van de zoekmachine een belangrijk goed. Dat begint al bij het aanmelden. “Betaald aanmelden zal bij Vindex nooit gebeuren. “Als zoekmachine probeer je vooral goede resultaten te leveren. Als je werkt met betaalde aanmeldingen, maak je op verkeerde gronden een schifting tussen sites die wel en niet in je index zitten. Onze doelstelling, ‘je moet kunnen vinden wat je zoekt’, loopt dan gevaar.”

Van Leeuwen is ook fel gekant tegen het onzichtbaar naar boven halen van resultaten op basis van betalingen. Betalen om hoger in de resultaten te komen, zoals bij Overture.com, is volgens hem dan ook niet aan de orde. “Met veel betaalde treffers kun je snel scoren, maar uiteindelijk werkt het tegen je. Adverteerders springen er niet meer tussenuit als er nog vijftien andere links op de pagina staan. En voor de gebruikers zal het steeds lastiger worden om snel over de juiste informatie te beschikken. Voor ons is het heel duidelijk: we willen van alles doen om onze adverteerders tegemoet te komen; met ze meedenken om een originele presentatie te garanderen. Maar als de objectiviteit van de zoekmachine verdwijnt, overschrijden we de grens en graven we ons eigen graf. Je hoort wel eens dat veel zoekmachines gesleutel onder hun motorkap toestaan. Ik kan je vertellen dat er nog nooit iemand in de buurt van onze auto is geweest, laat staan onder de kap heeft gekeken.” 

Gretigheid

Henk van Ess houdt zich al jaren professioneel bezig met onderzoek naar zoekmachines. Veel van zijn bevindingen worden gepubliceerd via zijn website voelspriet.nl. Van Ess staat in principe niet negatief tegenover pay-per-ranking. “Het is heel eerlijk. De abonnee ziet precies wat er gebeurt als hij ergens op klikt. Inhoudelijk is het natuurlijk een heel ander verhaal. Het stelt weinig of niets voor. De reden waarom Overture een succes is, is dat het niet zozeer gebruikmaakt van de gretigheid van de zoeker, als wel van de gretigheid van degenen die gevonden willen worden. Voor mensen die echt op zoek zijn naar een product, kan het best een uitkomst zijn. Echter, met objectief zoeken heeft het helemaal niets meer te maken.“

Toekomst

Wat moeten Nederlandse zoekmachines doen om in de toekomst hun hoofd financieel boven water te houden? Van Leeuwen: “Je blijft altijd in de eerste plaats afhankelijk van je adverteerders, op wat voor manier dan ook. Voor nieuwssites kun je kijken naar andere manieren om inkomsten te genereren. Zo kun je de gebruiker een bedrag laten betalen voor ieder nieuwsbericht dat hij bekijkt. Maar voor een zoekmachine blijft dat lastig.” Volgens Van Leeuwen moeten zoekmachines in de toekomst nog meer hun best doen om zich van andere te onderscheiden. Zo wil Vindex de gebruikers laten zoeken binnen specifieke thema’s. Die toespitsing moet leiden tot het nog sneller vinden van nog betere resultaten, en daarmee het gebruikersgemak vergroten. “Het klinkt misschien wat simpel, maar het allerbelangrijkste criterium voor een goede zoekmachine is dat de gebruiker snel vindt wat hij zoekt. Als hij wordt bekogeld met informatie waar hij niet op zit te wachten, zijn we hem kwijt.”

 Van Ess verwacht dat er in de toekomst binnen de Nederlandse zoekmachines een scheiding ontstaat. “De hele specifieke zoekmachines zullen blijven bestaan. Echter, van de algemene zoekmachines, zeg maar voor Jan Publiek, zullen er maar twee of drie overblijven. Zoekmachines die onderdeel uitmaken van een groter geheel, bijvoorbeeld MSN Nederland dat onderdeel is van Microsoft, redden het wel. Het wordt anders wanneer de zoekmachine honderd procent op eigen kracht moet overleven. Dan zijn er twee mogelijkheden: het licht uit, of doorgaan. Dat laatste gaat, dat zie je nu al, met behulp van allerlei bokkensprongen. Er wordt bespaard op de kosten, mensen verliezen hun baan, zoals onlangs bij Ilse. Ik vind dat zoekmachines daarmee hun eigen sterfhuis creëren. Wat ze nu zouden moeten doen, is niet zozeer besparen op de kosten, als wel investeren in nieuwe technieken. Sommige Nederlandse zoekmachines gebruiken indexeringstechnieken die soms al wel tien jaar oud zijn. Investeren is veel belangrijker dan nu overdreven commercieel gaan doen. Het risico is dan namelijk dat het imago van de zoekmachine ten koste gaat van de winst. Pay-per-ranking mag dan leuk zijn voor de ondernemer of voor een kleine groep gebruikers die op zoek zijn naar een specifiek product, de consument heeft er weinig aan.”

“In de toekomst is het onontkoombaar dat de gebruiker gaat betalen voor de zoekmachine,” aldus Van Ess. “Nu al zijn er specifieke, bijzonder goed geoutilleerde zoekmachines, zoals LexisNexis, waarvoor je per uur of per dag betaalt. Echter, de gebruiker wil daar alleen maar aan als je een heel goed product hebt. Wat mij betreft bevinden veel zoekmachines zich op dit moment nog in een te rudimentair stadium. Geld verdienen en heldere informatie bieden kunnen prima samengaan, kijk maar naar een krant. Maar als je het publiek onderschat, kun je overleven op je buik schrijven.”


Voelspriet heeft ook een maandelijkse nieuwsbrief over zoekmachines & zoeken